ارگ تاریخی گوگد ، دومین بنای خشتی ایران بعد از ارگ بم است که تاریخ و زمان ساخت آن در دوران صفویه به حدود چهار قرن پیش می رسد. تنها سند مکتوبی که از این بنا موجود می باشد ، متعلق به حدود ۱۴۰ سال پیش است که نشان می دهد نصف بنای ارگ توسط شخصی به نام علیخان به عنوان مهریه به همسرش واگذار شده و از آن پس به عنوان ارگ علیخانی نامیده شده است.

ارگ گوگد و شهر گلپایگان در مسیر جاده معروف به ابریشم که جاده اصلی تجاری دوران قدیم بوده ، قرار داشتند. ارگ گوگد در زمان صلح به عنوان کاروانسرا مورد استفاده قرار می گرفته و با توجه به وضع و موقعیت ویژه خود نسبت به کاروانسراهای مجاور ، محل استراحت کاروان تجار سرشناس و یا حاکمان و والی های سایر ایالات ایران بوده است و حتی به استناد اظهارات افراد مسن شهر گوگد ، آقامحمدخان قاجار نیز در لشکر کشی های خود ، چند روزی را در این محل استراحت کرده است.

 

ارگ تاریخی گوگد در زمان جنگ و حمله اشرار به عنوان دژ نظامی مورد استفاده قرار می گرفته است و در بالای درب ورودی شمالی ، قسمتی به عنوان شاه نشین وجود داشته است که هم اکنون به عنوان سوئیت ویژه می باشد.

 

ارگ گوگد به شماره ۲۵۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. فضایی کاملا سنتی دارد ، حیاطی سر سبز ، حوضی بزرگ و پر آب و پنجره هایی منبت کاری و چوبی ، دیوارهایی از کاهگل با رنگ خوش و عطری دلنشین ، شبستان هایی تو در تو فضای باغ ایرانی را زنده می کند.